Żółwie istnieją już około 200 milionów lat. Gady te nie należą do licznego gatunku. To najbardziej konserwatywna grupa zwierząt. Nie wykazują pokrewieństwa do żadnej innej linii rozwojowej gadów. Począwszy od triasu znamy skamienieliny żółwi o cechach budowy dzisiejszych przedstawicieli. Pierwsze z nich przetrwały najdłużej, lecz nie doczekały dzisiejszych czasów. Dziś reprezentuje je około 300 gatunków obecnych niemal we wszystkich ciepłych obszarach globu. Nie ma wśród nich gatunków trujących, ani jadowitych. Mięsem żółwi żywi się wielu drapieżników, a nawet ludzi. Dlatego objęte są one ciągłym programem ochrony. Obroną owych gadów stanowi przede wszystkim pancerz, różnie ukształtowany, lecz jednakowo twardy. Wśród nich wykształciły się roślinożerne gatunki, nieposiadające zębów, lecz rogowe szczęki przeważają one wśród form lądowych, które są ciężkie i powolne by polować z dobrym skutkiem. Zwłaszcza niektóre roślinożerne żółwie uzyskały znakomite warunki biernej obrony. Ich głowa kryje się głęboko w wąskiej wnęce ciała, zaś przestrzeń między tarczą grzbietową a brzuszną, dokładnie zamykają twarde kończyny. Dzięki temu zmieniają się one w opancerzoną bryłę. Gatunki wodne, które są bardziej ruchliwe są w stanie przetrwać bez tych zabezpieczeń. Ocalała z programu epok żywa hatteria jest chyba najbardziej szokującym odkryciem w zoologii. Wprawdzie przypomina agamy i legwany, ale nie ma z nich wiele wspólnych cech. Hatteria przetrwała na izolowanych wyspach 200 milionów lat. Choć to zwierzęta typowo lodowe chętnie również przebywają w wodzie. Ciekawe obserwacje zoologów dotyczą wylęgu. Jaja złożone na piasku samica przenosi w pysku i przednich łapach do jamy lęgowej. Norę przykrywa liśćmi, trawą i cienką warstwą ziemi. Zarodek rozwija się tutaj, aż przez 15 miesięcy. Wykluwające się hatterie mają ząb jajowy służący do przebicia skorupy. Tatara jest zwierzęciem mięsożernym. Jej pokarm stanowią rozmaite bezkręgowce, a także ptasie i pisklęta. Ten prymitywny, podobny do jaszczurki, gad żyje w zwolnionym tempie. Najsprawniej chciała przy temperaturze 11oC, a więc w dwukrotnie niż większość gadów. W ciepłym klimacie swej ojczyzny prowadzi nocny tryb życia chroniąc się w jamie przed upałem. Hatteria jest wielkim śpiochem. Zapada w sen zimowy w październiku i trwa do kwietnia. Hatterie osiągają 75 cm. i 1 kg wagi. Te osobliwe zwierzęta mają oliwkowe zabarwienie. Wzdłuż ich karku i grzbietu biegnie. Grzebień spiczasty kostnych wyrostków. Uwagę przykuwają jej wielkie, piwne oczy o sennym wyrazie. Sylwetka molocha wyróżnia się nawet z najbardziej dziwacznych narośli. Ten niewielki gad nie przekracza nawet 20 cm. długości. Przypomina swoim wyglądem postać miniaturowego smoka. Ma małą szpiczastą głowę, a cała powierzchnia ciała pokryta jest gęstymi, ostrymi, rogowymi kolcami. Z głowy wyrastają guzy przypominające kształtem rogi nosorożca. W plątaninie kolców trudno jest rozpoznać kształt zwierzęcia, przypomina grubą, niezgrabną jaszczurkę. Skóra molocha ma kolor brunatnych i pomarańczowych plam. Ubarwienie to spełnia kilka funkcji. Z wysoka dla ptaków, jaszczurka zlewa się z tłem pustyni. Na ziemi wygląda jak wystająca gałąź czy konar. Z bliska natomiast działa odstraszająco. Moloch jest świetnym myśliwym. Ma rewelacyjny wzrok. Zdolność krótko widzenia pozwala mu łatwo zdobywać pokarm, dalekowzroczność wypatrzyć niebezpieczeństwa. Australijczycy nazywają go górskim diabłem. Okolice, w których zamieszkuje cechują się suchym klimatem. Badacze stwierdzili, że zwierzę to miesiącami obywa się bez picia. Zrogowaciała skóra zawiera liczne pory, w które wsiąka woda. Z każdego miejsca na ciele, woda sączy się w kierunku głowy. Gad ten potrafi czerpać wodę nawet z powietrza podczas suszy.

Rocznie przetransportowuje się kilkanaście nosorożców na południe Afryki.Wokół nich jest mnóstwo różnorodnych i niesamowitych stworzeń, ale nosorożce są pod czujnym okiem człowieka. Każdemu osobnikowi wszczepiany jest identyfikator oraz nadajnik, który mówi, który osobnik w jakim miejscu się znajduje. By podejść do nosorożca blisko, niezbędne jest zachowanie ciszy i ostrożności. Przestraszony nosorożec stanowi śmiertelne zagrożenie. Zaczynają przychodzić na świat pierwsze nosorożce czarne po przesiedleniu i to jest ogromna radość dla ludzi, którzy próbowali ratować ten gatunek. Wydaje się, że można zwiększyć ilość nosorożców czarnych, zwanych jeszcze zwyczajnymi lub spiczastonosymi, a jeśli dalej tak pójdzie, to może i one znikną z listy gatunków zagrożonych. Równie interesujące są nosorożce azjatyckie. Mieszkańcy Asam w północno wschodnich Indiach są dumnie ze swej herbaty, ale równie cenny jest zamieszkujący te tereny nosorożec indyjski na początku dwudziestego wieku jego sytuacja nie była zbyt wesoła. Na świecie żyło zaledwie dwanaście zwierząt tego gatunku. Ostatnie osobniki nosorożca azjatyckiego żyły w parku Caziranga.Od okresu, kiedy w parku zamieszkiwało dwanaście osobników tego gatunku minęło sto lat, a pracownicy rozpoczynają liczenie tych zwierząt. Trawiasty obszar, większy od Miami, stanowi idealne siedlisko dla armii jeleni, ale bardziej interesujące są raczej nosorożce, a właściwie ich liczba. Siedemset lat temu taki sam widok zobaczył włoski podróżnik, Marco Polo. Gdy go ujrzał, stwierdził, że to mityczny jednorożec. Ubłocone i ociężale zwierzę niczym nie przypominało baśniowego stwora. Marco Polo nie był nim zachwycony. Fałdy skóry, których nie mają afrykańskie nosorożce, przypominają zbroję. W czasach, gdy żył Marco Polo trudno było zliczyć te nosorożce. Nosorożec indyjski, to trzeci, z pięciu gatunków, jakie jeszcze żyją na ziemi. W porównaniu ze słoniami, z którymi dzielą podmokle pola Kazirangi, nosorożce wyglądają jak relikt innej epoki. W Indiach nie ma bąkojadów i to gwarki uwalniają nosorożce od kleszczy i insektów. Są mile widziane, w przeciwieństwie do ludzi, gdy ci zbytnio się zbliżą. Te wielkie zwierzęta potrafią pędzić z prędkością pięćdziesięciu kilometrów na godzinę.Nic dziwnego, że wiele ludzi ginie w tym rezerwacie przez nosorożce, zwłaszcza, jeśli nie znają zwyczajów tych zwierząt i podchodzą, powodowani jedynie zwykłą ciekawością, nie zachowując należytego bezpieczeństwa. Bez samochodu człowiek nie miąłby szans. Cala grupa nosorożców, tak zwany krasz to tylko samice i młode; rodzaj żłobka z dala od agresywnych samców. Roczne młode jedzą trawę, ale niektóre wciąż domagają się mleka matki. Usamodzielniają się w wieku czterech lat, gdy samica urodzi kolejne dziecko. Obecnie, nosorożców tego gatunku jest już około pięćdziesięciu w rezerwacie. Trudno pomyśleć, że sto lat temu było ich zaledwie dwanaście. Na mokradłach zamieszkują cale rzesze niewidzialnych lokatorów. Trawa jest tam wysoka, samochód nie wjedzie, a i człowiek rzadko w takie tereny się zapuszcza. Gdyby zniknęły mokradła, zniknęłoby wiele gatunków zwierząt, jakie je zamieszkują. Rogi samic są nieco mniejsze, niż u samców, a kły w żuchwie mogą wyrządzić nie lada krzywdę. Bywa, że nosorożce indyjskie zabijają się, walcząc.

Ciążą samicy trwa szesnaście miesięcy.Młode karmione są piersią przez co najmniej rok i są bezbronne, zwłaszcza tu, gdzie panoszy się tygrys – ich największy wróg. Jeśli młode przetrwają, mogą żyć przynajmniej czterdzieści pięć lat. Nosorożce komunikują się przy pomocy zapachu odchodów. Jak się okazało, nosorożce, jakie zamieszkują rezerwat Kaziranga mają się całkiem nieźle. Naliczono tysiąc sześćset osobników. W przeciwieństwie do Afryki, Azja nie ma zbyt wiele bezpiecznych terytoriów dla nosorożców, jak rezerwaty. Wszędzie aż roi się od kłusowników, dlatego tutaj nosorożce muszą żyć w jednym miejscu. Interesujący jest fakt, że nosorożce, które żyją w niewoli, jak na przykład w ogrodach zoologicznych są bezpłodne. Co bardziej odważne ogrody próbują zaradzić temu problemowi za pomocą terapii, stosowanych u ludzi. Zaczęto stosować sztuczne zapłodnienie u tych zwierząt. Tylko kilka nosorożców indyjskich, żyjących w niewoli jest zdolnych do regularnej reprodukcji. Lekarze mają nadzieję, że dzięki sztucznemu zapłodnieniu wzrośnie genetyczna siła populacji. Zoo mogłoby w przyszłości zapewnić sztuczne zapłodnienie, gdyby nosorożce na wolności wyginęły.Pozostałe gatunki nosorożca żyją w lasach południowo wschodniej Azji, a ich sytuacja nie należy do łatwych. Co roku wycina się tam drzewa na obszarze wielkości Walii. Zwierzętom zagrażają kłusownicy i nielegalna wycinka drzew. Niezwykle trudno jest spotkać nosorożca jawajskiego, który wygląda, jak miniatura nosorożca indyjskiego i jest poza nim jedynym gatunkiem, mającym skórę, przypominającą pancerz. Nosorożców tych pozostało zaledwie pięćdziesiąt sztuk, ale można je jeszcze uchronić przed całkowitym wymarciem. Skoro może odradzać się populacja nosorożców białych i indyjskich, to to samo może stać się z jawajskimi. Również sytuacja nosorożca sumatrzańskiego nie jest najlepsza/ w parku narodowym Wey Cambas, na południu Sumatry żyje około trzydziestu przedstawicieli tego gatunku. Nosorożce po raz pierwszy odkryto tu zaledwie kilkanaście lat temu, co dowodzi, jak dobrze potrafią się ukrywać. Nawet w rezerwacie Wey Cambas nosorożce nie są bezpieczne. Kłusownicy wciąż zakładają sidła na te zwierzęta.

Większość samic morsów przystępuje do rozrodu w szóstym lub siódmym roku życia, a samce są dojrzałe płciowo po ukończeniu piętnastu lat. W styczniu i lutym grupy dorosłych samic i samic niedojrzałych płciowo powracają do miejsc rozrodu w stadkach liczących około 15 sztuk, które mogą łączyć się z innymi i tworzyć większe skupienia. Za każdą grupą podąża kilka samców, stale przebywających w pobliżu. Samce (byki) próbują zwabić samice, aby połączyły się z nimi i pod wodą wydają serie głosów określanych jako „pukania” lub „dzwonienia”, które są przerywane przez „klekoty” i „gwizdy” wydawane na powierzchni.Samce morsów nie są w stanie siłą zdobyć samic, gdyż na brzegu jest wiele miejsc, do których mogą szybko uciec bardziej od nich zwinne samice. Ponadto, chociaż samce są o wiele większe od samic, obie płcie w równym stopniu są przystosowane do życia pod wodą. Wobec tego samce starają się zaimponować samicom, staczając między sobą walki i w ten sposób okazywać swą siłę. Na tej podstawie samice mogą ocenić ich wartość jako partnerów rozrodczych i dokonują między nimi wyboru. Kopulacja odbywa się w wodzie. Kły są wyznacznikiem statusu i wieku morsów. Mają je zarówno samce, jak i samice. Kły są dobrze widoczne dopiero u osobników powyżej 18 miesiąca życia. Wraz z wiekiem morsa kły szczęki górnej wydłużają się i dochodzą do znacznej długości. Poza tym że są użytecznym narzędziem obrony, służą także morsom do rozbijania lodu i tworzenia otworów oddechowych oraz jako kotwice przy wychodzeniu na ląd. Mors o najdłuższych kłach jest zazwyczaj dominantem i przewodzi grupie, toteż samce mające duże kły często je prezentują przed resztą stada. Osobniki o mniejszych kłach schodzą im z drogi, jednak gdy natrafią na zwierzęta o podobnych kłach, może dojść do konfrontacji i walki. Na szczęście gruba skóra jest dobrą osłoną przed poważnymi zranieniami. Od tysięcy lat Eskimosi polowali na morsy dla ich mięsa i skór. Niestety eksploatacja tego gatunku przez inne nacje doprowadziła do stanu bardzo niskiej liczebności i wyginięcia wielu populacji morsów. Obecnie na obszarach północnego Pacyfiku morsy są pod ochroną i liczebność tamtejszych populacji staje się coraz większa. Niestety populacje północnoatlantyckie są nadal zagrożone. Uważa się, że diugonie były inspiracją dla powstania starożytnych mitów greckich o syrenach. W tych opowieściach syreny były atrakcyjnymi istotami, pół-kobietami, pół-rybami, których piękny śpiew hipnotyzował żeglarzy i kierował ich łodzie na skały. Niestety, piękno mitów nie powstrzymało współczesnych myśliwych przed polowaniem i wytępieniem większości populacji diugoni i manatów na świecie. Nieszczęściem tych zwierząt było to, że ich mięso uważano za przysmak. Mięso manata jest wartościowym pokarmem, ponieważ, gdy jest przyrządzane we własnym tłuszczu, pozostaje świeże przez wiele miesięcy. Z tego powodu z rąk siedemnastowiecznych żeglarzy ginęły setki tysięcy manatów, a ich mięso wysyłano także na sprzedaż do Europy. Handel ten zakończył się wtedy, gdy manaty stały się rzadkie, jednak lokalne polowania trwały nadal. Obecnie diugonie i manaty są gatunkami zagrożonymi. Manaty nie potrafią zlokalizować obiektów poruszających się z prędkością powyżej 25 węzłów, toteż nie uciekają przed szybko pływającymi łodziami, takimi jak na przykład motorówki ciągnące narciarzy wodnych: wielkie liczby manatów co roku giną w kolizjach z tego typu łodziami. Jedna czwarta wszystkich sprawdzonych przypadków zgonów manatów na wodach Florydy okazała się być wynikiem zderzeń ze śrubami silników szybko pływających łodzi motorowych.

Wyjątkowo rzadki dziś gatunek pantery.Pantery śnieżne to samotnie żyjące gatunki. Zamieszkują one górskie obszary Hindukuszu oraz Himalajów. Dziś jest to już zdecydowanie gatunek na wymarciu, niezwykle rzadko widywany przez człowieka. Gatunek ten podlega oczywiście bardzo ścisłej ochronie, jednak nie powstrzymuje do grup kłusowniczych o polowań. Pantera śnieżna posiada wyjątkowo cenne futro. Jest to bardzo miękkie, gęste, szarobiaławe futro w ciemnobrązowe cętki. To wyjątkowo ciepłe futro jest zakazane w sprzedaży, jednak czarny rynek futra z panter śnieżnych kwitnie doskonale. Terytorium śnieżnych panter jest dość niewielkie. Rozciąga się ono na obszarze około 100km2 w obrębie górskich hal i lasów. Teren ten jest ograniczony wysokością, która w tym wypadku zazwyczaj nie przekracza 5500 m n.p.m. Ciekawostką jest fakt, że pantery śnieżne w ogóle nie ryczą, w odróżnieniu od wszystkich pozostałych osobników z rodziny kotów. Dalsze procesy kłusownicze doprowadzą do tego, że już nigdy możemy nie ujrzeć pantery śnieżnej w naturze. Pozostaną nam jedynie zdjęcia. Niestety chciwość ludzka jest zastraszająca i bardzo trudno przemówić myśliwym, którzy nielegalnie polują, do rozumu. Są to obecnie jedne z najrzadszych zwierząt na naszej planecie.Goryle górskie są jednymi z najbardziej zagrożonych gatunków zwierząt. Ich światowa populacja jest szacowana jedynie na około 250 osobników co sprawia, że cała sytuacja jest bardzo dramatyczna. Goryle górskie, w przeciwieństwie do innych goryli, obdarzone zostały bardzo długim i puszystym futrem. Zamieszkują one wyłącznie tereny gęstych lasów tropikalnych w górach wulkanicznych. Obszar ten został właściwie ograniczony do jednego miejsca. Są to wulkaniczne góry Wirunga w Afryce środkowej. Występowaniu goryla górskiego bardzo zaszkodziło wycinanie lasów, kłusownictwo oraz rolnictwo, które zaczyna wchodzić coraz głębiej w dżunglę. Sytuacja ta jest w największym stopniu związana z dużym uprzemysłowieniem się człowieka. Liczba goryli górskich zmniejszyła się bardzo gwałtownie w latach dziewięćdziesiątych XX stulecia. Jak się okazuje człowiek ma zbyt duży wpływ na środowisko naturalne i stopniowo je wyniszcza. Powinniśmy się poważnie zastanowić nad naszymi działaniami, aby zacząć kierować światem mądrze i efektywnie, ale bez szkody dla środowiska naturalnego.